Wat te doen als je (terecht) boos bent

De stoom komt uit je oren. Je mond is opengevallen. Je hebt net een flink pittige app gestuurd waarin je goed duidelijk hebt kunnen maken hoe dit voor jou is geweest. Je bent heel erg boos. Razend bijna. What the fuck! Hoe kon zij dat doen? 

Oké. 

Geen prettig gevoel. 

Wat je nu het beste eerst kunt doen is uiting geven aan de boosheid. Nee, niet door haar nog meer boze appjes te sturen, of (als ze in de buurt is) nog meer tegen haar te schelden. Uiting geven aan een emotie van jezelf betrek je niet op anderen. Dat uit je zelf: op jezelf, met jezelf. Wat goed werkt is gaan rennen. Of wandelen met een flinke pas. Of timmer erop los als je een boksbal hebt. Zolang je maar iets actiefs fysieks doet zonder jezelf (en beslist ook anderen!) daarmee pijn te doen is alles goed. Letterlijk: stoom afblazen. De emotie zakt vanzelf. Geef het even tijd. Geef jezelf even tijd om tot rust te komen. 

In de tussentijd schieten de gedachten door je heen als ware er een formule 1 wedstrijd in je hoofd gaande. De ene gedachte gaat nog sneller dan de andere en degene aan kop blijf je vasthouden, dat wordt een soort waarheid voor jezelf. Dat kan de valse schijn opwekken dat deze gedachte ook klopt. Dat het een driekoppige kamer van de rechtbank vertegenwoordigd waarin de voorzittend rechter haar hamer slaat en zegt: dit is ons oordeel, dit is wat er is gebeurd. 

Ja! Dat is wat er is gebeurd! Dat is wat ze heeft gedaan en wel om deze en die reden. 

Het maakt je waarschijnlijk nog bozer of opnieuw boos als je al een beetje tot bedaren was gekomen. Het is daarom goed om de gedachten gewoon voorbij te laten schieten. Je kunt ze niet tegenhouden, er is geen houden aan die formulewagens, je kunt er wel voor kiezen om ze voorbij te laten schieten, om ze niet bewust vast te houden. Gedachten zijn geen waarheidsdragers. Dat betekent niet dat je alleen maar onzin denkt of dat je via je gedachten niet tot de goede oplossing van de som kunt komen. Het betekent alleen dat het slechts jouw gedachten zijn, ze ontstaan vanuit jouw hersenen en hebben dus eigenlijk alleen met jou te maken. Je gedachten komen niet uit een gemeenschappelijk poel des waarheid, van waaruit je zeer objectieve en heel nauwkeurige gedachten kunt downloaden die jou pardoes het juiste antwoord geven op de kwestie die voorhanden is. Ook bestaat de echte waarheid niet. Een waarheid is veel meer een bepaalde mening, een bepaalde kijk op zaken, jouw kijk op de betreffende zaak in dit geval. Zelfs in de wetenschap geldt dat het waar is totdat het weerlegd wordt. Alle zwanen zijn wit totdat de eerste zwarte zwaan geboren wordt. Ook wetenschap pretendeert niet aan waarheidsvinding te doen. Wetenschap doet aan waarschijnlijkheidsvinding. We vinden het waarschijnlijk dat alle zwanen wit zijn. Ook een dokter geeft haar waarschijnlijkheidsdiagnose. Dat is de diagnose waar de meeste pijlen op gericht zijn. Een second opinion: dokter A zegt A en dokter B zegt B. Kortom: de echte waarheid bestaat niet. Het gaat erom dat je altijd ergens naar kijkt – en je mening vormt – op basis van jouw perspectief. Je cultuur speelt een rol, je gemoedstoestand van dat moment speelt een rol, of het ochtend of avond is speelt een rol, je verleden speelt een rol, je opleiding speelt een rol, je politieke voorkeur speelt een rol. Zo ontstaan er vele waarheden, die voor iedereen net een tikkeltje anders zal zijn, waardoor de echte waarheid nooit bestaat en deze altijd ergens in het midden ligt. Laat je gedachten dus voorbij gaan (in mijn training leren leven komt dat uitgebreid aan bod) en besef dat wat jij denkt iets anders is dan de waarheid. Hoe moeilijk het ook is om je eigen waarheid los te laten: probeer het zo goed als je kunt en blijf het steeds tegen jezelf zeggen. 

Zodra je weer tot bedaren bent gekomen is het tijd om opnieuw naar de kwestie zelf te kijken. Slecht gedrag kun je grofweg in twee groepen indelen, waarvan één groep overduidelijk heel klein is en de andere groep overduidelijk heel groot. Die kleine groep bestaat uit werkelijk slecht gedrag. Gedrag wat verwijtbaar is: je had anders kunnen en moeten handelen. Met opzet een raam ingooien bijvoorbeeld. Of ongewenst handtastelijk zijn. Of jou laten struikelen in gezelschap en je dan heel hard uitlachen. Dat is gedrag dat echt op jou gericht is. Het gaat in die gevallen nog steeds niet echt over jou, omdat het voortkomt uit de ander, en daarmee alleen maar te maken heeft met de ander. Maar dat is een ander verhaal. In dit kleine groepje ligt de oorzaak bij de ander, maar de intentie is wel op jou gericht. Hij slaat jou. Hij scheurt jouw schrift doormidden. Hij gooit die baksteen door jouw raam. Allemaal voorbeelden van slecht gedrag. Dat het een oorzaak heeft die niks met jou te maken heeft laat ik dan maar even in het midden. Het slechte gedrag is op jou gericht en jij bent terecht boos. 

De grote groep bestaat uit gedrag waarvan jij denkt dat het slecht gedrag is, omdat het op een slechte manier op jou gericht is. Het gedrag is dan op zichzelf genomen niet slecht. Zij belt je niet op. Zij reageert niet op jouw verhaal. Zij zegt iets wat jou irriteert. Wanneer je aanneemt dat ze dit doet omdat ze het op een slechte manier op jou richt dan maakt het je boos. 

Zij belt me niet op omdat ze mij niet belangrijk genoeg vindt. 

Ze belt me niet op omdat ze met een ander is. 

Ze negeert me omdat ik domme dingen zeg die zij niet interessant genoeg vindt. 

Ze zegt dat de jurk me niet goed staat omdat ze me lelijk en dik vindt. 

Het zijn allemaal aannames. Je gaat er vanuit dat zij iets doet met de bedoeling om slecht tegen jou te doen. En dat maakt je boos. Je voelt er gelijk van alles bij en je past je reactie daarop aan. Je doet nu ook boos tegen haar. En dat is niet terecht. Veel ruzies binnen relaties zouden niet plaatsvinden als we het anders zouden gaan zien. Jouw boosheid past niet, het is een verkeerde gast op het juiste feestje. Haar gedrag komt voort vanuit haar eigenheid. Ze belt niet omdat ze even druk was met haar werk en de tijd uit het oog verloren was. Ze reageert niet omdat ze in gedachten nog bij die ruzie op haar werk was. Ze vindt jouw jurk niet mooi omdat die haar doet denken aan haar vervelende oma. Alles wat zij doet gaat over haar. Haar gedrag komt voort vanuit de liefde voor haarzelf. Probeer er op die manier naar te kijken.  

Stel jezelf eerst de vraag: is er in dit geval echt sprake van negatief gedrag? Van objectief gezien slecht gedrag? 

Is er een steen door je ruit gevlogen?

Nee, er is inderdaad geen steen door mijn ruit gevlogen.

Geef haar dan het voordeel van de twijfel. Stel vragen aan haar: Waarom belde je niet? Waarom reageerde je niet? Waarom zei je wat je zei? En leg uit hoe het voor jou was: als je niet belt dan voel ik me vergeten. Als je niet reageert dan voel ik me niet gehoord. Als je dat zegt dat raakt het me. Ga het gesprek aan. Jouw gevoelens mogen er zijn, altijd, maak ze alleen niet beladen. Geef haar geen schuld van jouw gevoelens. Het zijn jouw gevoelens. Het hoort bij jou. Bespreek het. Zie haar gedrag als een uiting van de liefde voor haarzelf. Niet als een pijl die ze op jou afvuurt. Het zal veel ruzies en pijnlijke harten schelen.