Vier levens waarden

Ik heb een viertal afspraken met mezelf gemaakt. Afspraken die je kunt lezen als keuzes over het leven, over je manier van leven, over het perspectief wat je aanneemt. Toen ik nog als manager met een team van meer dan honderd mensen werkte heb ik ontdekt hoe fijn het is om te kunnen werken volgens een vast kader, een kader opgesteld vanuit waarden die belangrijk zijn, als een meetlat om vraagstukken naast te leggen. Binnen grotere teams bestaat er een constante flow van lichtere tot zwaardere wanorde, want er is altijd wel gedoe tussen mensen. Ik moest iets met dat gedoe. Ook had ik een adviserende functie en werd ik geacht om overal een mening over te hebben, ik was degene die de knoop uiteindelijk moest doorhakken. Het kostte veel moeite om steeds opnieuw te voelen, te bedenken, te besluiten wat ik ergens van vond. Veel makkelijker was het om waarden op te stellen, aan de hand waarvan keuzes gemaakt konden worden en paden uitgestippeld. Één waarde was bijvoorbeeld dat privé altijd voor werk komt. Een andere waarde was dat medewerkers voor cijfers komen en dat een gezonde werkdruk op lange termijn belangrijker is dan financiële winsten op korte. Als er een vraagstuk op je bordje land dan kijk je naar je waarden en bepaal je aan de hand daarvan je keuze. 

Voor mijn eigen leven heb ik ook waarden opgesteld, de vier levenswaarden, die bepalen hoe ik ergens naar kijk, ergens naar handel, ergens over denk en mezelf ergens bij voel. 

Het zijn deze:

Ik zeg JA tegen deze situatie. 

Het leven is EN/EN. 

Als het leven me een KADO geeft dan neem ik dat aan.

Ik heb altijd GELUK. 

Wanneer ik JA zeg tegen deze situatie dan bedoel ik dat ik accepteer dat het zo is. Het haalt de weerstand uit me. Het zorgt ervoor dat ik niet in de stress schiet, dat ik een objectieve blik kan houden. Als het toilet verstopt blijkt dan zeg ik ja tegen die situatie. Ja zeggen betekent dat ik het neem zoals het is. Dat ik het prima vind dat het toilet verstopt zit. Ik vind het ook nog steeds kut. Maar ik fok mezelf er niet over op. Als ik nee zou zeggen dan zou ik in de stress schieten, mezelf wel opfokken, balen dat er weer iets niet goed gaat. In beide scenario’s komt de loodgieter – die in beiden situaties evenveel geld en tijd kost – die het probleem weer verhelpt. Het start met een verstopping en het eindigt met de loodgieter. Je hebt zelf een keuze over de manier waarop je daar van start tot eind mee omgaat. Ja zeggen maakt het kalm en rustig. Nee zeggen maakt het onstuimig en gestrest. Het verschil zit in jou, niet in het toilet. Een ander voorbeeld. Max had zich niet aan onze afspraak gehouden om zijn date niet bij ons thuis uit te nodigen en hij had het voor me verzwegen. Mijn intuïtie sloeg aan, dus het kwam uit. En ik zei ja tegen die situatie. Ik verloor mezelf daardoor niet in overdreven gedoe, en ook niet in kwesties van mijn ego. Met ja zeggen geef ik mezelf de vrijheid om in mijn eigen kracht te blijven staan en echt te voelen wat ik voel. Ik voelde me oncomfortabel en niet gehoord. Daarover hebben we een gesprek gevoerd. Een gesprek zonder geschreeuw, zonder gekwetstheid, een gesprek in alle rust. Nee zeggen zou mijn ego opgejaagd hebben en me hebben laten ontsporen. Vanuit nee zeggen jaag je de boel flink op, wordt het een hele optocht, sta je als twee verklede punkers tegenover elkaar. Vanuit ja zeggen blijf je bij jezelf, accepteer je de situatie, kun je de situatie nog steeds heel pijnlijk en moeilijk vinden, maar maak je er niet meer van dan er daadwerkelijk is. Met ja zeggen geef je jezelf heel erg veel rust. Het maakt het leven echt gemakkelijker. 

Wanneer ik het leven als EN/EN aanvaar dan zeg ik tegen mezelf dat alles er mag zijn, dat het één het ander niet hoeft uit te sluiten. Het geeft me een inclusief beeld van de wereld. Er zijn nog twee andere manieren, die veel vaker gebruikt worden, namelijk: EN/OF en OF. Die laatste twee gaan uit van schaarste, alsof er maar een beperkte hoeveelheid van iets aanwezig is en het zomaar op kan raken. Dan moet jij een deel voor jezelf zien te bemachtigen. Het maakt je hebberig, bezitterig en jaloers. Vanuit de EN/EN gedachte leef je vanuit het beeld dat alles in overvloed aanwezig is en dat het één niks hoeft te zeggen over het ander. Ook als je even niet oplet dan grijp je niks mis, er blijft altijd voldoende voor jou over. Het leven als EN/EN gaan zien kun je aanmoedigen door het woordje ‘maar’ te vervangen door het woordje ‘en’ wanneer je praat en schrijft. Het zal je steeds laten zien dat het daardoor een andere zin wordt en dat het je een fijner gevoel geeft. Met EN/EN houd je alles op haar eigen plek, op een fijne afstand van jezelf, zonder het steeds heel dicht naar jezelf toe te trekken en daarmee op jezelf te betrekken. EN je kunt pijn hebben EN je kunt je goed voelen. Maak het maar eens inclusief. Laat alles er eens tegelijkertijd zijn, ga er vanuit dat er overvloed is, dat niks op kan raken, dat alles in jouw belang kan zijn en tegen je kan werken, dat iedereen van je kan houden en klaar met je kan zijn, dat je alle tijd van de wereld hebt en beter kunt opschieten. En. En. En/En. En. En. En. Inclusief. Alles. 

Het leven geeft je steeds cadeautjes. Iemand biedt aan om je auto te wassen, je boodschappen te tillen, je mee te nemen naar de film, je te helpen met je gezondheid. Je komt nieuwe mensen tegen die iets in je aanwakkeren en je een fijn gevoel geven. Je krijgt een nieuwe baan aangeboden. Je breekt een been waardoor je eindelijk 6 weken rust kunt nemen. Je botst onverwacht tegen een oude geliefde aan, letterlijk of figuurlijk. Het leven verpakt haar cadeautjes op allerlei manieren. Ben niet hooghartig, ben niet trots, neem een cadeautje aan wanneer deze aan je wordt gepresenteerd. En zeg: bedankt. 

Ik heb altijd GELUK. Jij trouwens ook. Onze hersenen zijn geprogrammeerd om ons te beschermen en veilig te houden. Geluk valt daarmee veel minder op dan narigheid. Gevaar wordt sneller gesignaleerd en beter onthouden. We hebben een automatische negatieve kijk op de wereld. En dat is best wel heel erg jammer. Toch kun je daar iets aan doen. Je er bewust van zijn om mee te beginnen. Weten dat je gemakkelijk naar negatief overhangt. Die gevoelsstatus kun je opmerken en je kunt ervoor kiezen om boven deze automatismen te leven. Door positief te zijn. Niet door in een blij ei te veranderen, dat is een lege schil, één hard duwtje en je valt jezelf kapot op de grond. Positief zijn kun je doen door te switchen van pech naar geluk. Vanuit de automatische negatieve blik op de wereld neig je heel erg naar de pech-gedachte. Voor je gevoel heb je in je leven sneller pech dan geluk. Als je iets wilt hebben – wat je nog niet hebt – dan heb je het gevoel dat je dit waarschijnlijk toch niet gaat krijgen, want jij hebt immers altijd pech. En die gedachte zorgt er ook voor dat je sneller pech hebt dan geluk, dat roep je immers op alle mogelijk manieren op jezelf af. Ik heb geen zin in pech. Ik heb liever geluk. Jij toch ook? Daarom draai ik het 180 graden om. Ik ga er vanuit dat ik geluk heb. Ik heb iets nu nog niet, maar omdat ik altijd geluk heb weet ik dat ik het binnenkort wel zal hebben. En daarmee zorg ik ervoor dat alle lichten op groen staan en alles in mijn voordeel zal werken. Mijn standaard gedachte is daarom: ik heb altijd GELUK.